Likert Ölçeği Nedir?

Likert ölçekleri, araştırmacıların çeşitli görüş ve tutumları yapılandırılmış bir şekilde toplamasına olanak tanır. Bu ölçekler, katılımcıların ifadeler veya sorular karşısında katılım, katılmama veya tarafsızlıklarını ifade etmelerini sağlar.

Rensis Likert’in adını taşıyan bu ölçekler, psikoloji, sosyoloji ve pazar araştırması gibi disiplinlerde nitel verileri etkili bir şekilde nicelleştirmek için yaygın olarak kullanılmaktadır.

Likert Ölçeği Nedir?

Likert derecelendirme ölçeğini anlamak için önce bir anket ölçeğinin ne olduğunu anlamanız gerekir.

Bir anket ölçeği, bir konuyla ilgili bir dizi görüşü kapsayan sayısal veya sözel yanıt seçeneklerini temsil eder. Bu ölçek, her zaman kapalı uçlu bir sorunun (katılımcılara önceden belirlenmiş yanıt seçeneklerinin sunulduğu bir soru) parçasıdır.

Likert ölçeği, anket katılımcılarının görüşlerini, tutumlarını, motivasyonlarını ve daha fazlasını ölçmek için kullanılan bir derecelendirme ölçeğidir. Bu ölçek, bir uçtaki tutumdan diğerine kadar uzanan bir dizi yanıt seçeneği sunar ve bazen orta veya tarafsız bir seçenek de içerir. Ancak, en popüler kullanımı, 4 ile 7 arası seçeneklerden oluşan ölçeklerdir.

Peki, Likert ölçeği sorusu nedir? “Bu şirkette çalışmaktan memnun musunuz?” gibi evet/hayır soruları sormak yerine, katılımcılar tutumlarını “hiç memnun değilim” ile “kesinlikle memnunum” arasında değişen bir ölçekte derecelendirirler.

Likert ölçeklerini kullanarak, araştırmacılar ve uygulayıcılar bireysel görüşlerin, psikolojinin ve tutumların karmaşıklığını etkili bir şekilde nicelleştirebilir ve yakalayabilirler. Örneğin, “Bu şirkette çalışmaktan memnunum ancak eski şirketim kadar değil ” diyen biri muhtemelen “biraz memnunum” gibi bir Likert derecesi verecektir.

Likert Ölçekleri Neden Önemlidir?

Likert ölçekleri, görüşleri, algıları ve davranışları ölçmenin en güvenilir yollarından biri oldukları için oldukça popülerdir.

Bu ölçekler tasarımı kolaydır ve çeşitli konular ile nicel anketlerde kullanılabilir.

Yalnızca iki yanıt seçeneği sunan soruların aksine, Likert türü sorular, memnuniyetin yalnızca iyi mi yoksa mükemmel mi olduğunu daha sağlıklı bir şekilde anlamanızı sağlar.

Bu yöntem, aldığınız geri bildirimleri anlamakta gerçekten fark yaratabilecek görüş derecelerini ortaya çıkarmanıza olanak tanır. Ayrıca, çalışan deneyiminizi iyileştirmek isteyebileceğiniz alanları belirlemenize yardımcı olabilir.

Aynı Likert ölçeklerini zaman içinde tekrarlanan anketlerde kullanmak, çalışanların tutumlarındaki mevsimsel değişiklikleri de izleyebilir. Bu verilerle, çalışan bağlılığındaki üç aylık ve yıllık değişiklikleri görebilir, çalışanlarınızın geçmişteki ve mevcut durumunu anlayabilir ve gelecekte nasıl bir eğilim gösterebileceğini tahmin edebilirsiniz.

Likert Ölçeği Soruları Nelerdir?

Likert ölçeği anketleri birçok farklı biçimde olabilir. İşte en yaygın kullanılan soru türlerinden bazıları:

• Olasılık : Katılımcının belirli bir eylemi gerçekleştirme olasılığını ölçer.
• Memnuniyet : Çalışanlarınızın şirketinizin sunduklarından ne kadar memnun olduğunu ölçmek için kullanılır.
• Önem : Belirli bir hizmetin, ürünün veya deneyimin bir çalışan için ne kadar önemli olduğunu ölçer.

Likert ölçekleri oldukça esnektir ve anket tasarımınıza uygun şekilde ölçek noktalarını ayarlayabilirsiniz. En yaygın olanları 4, 5, 7 ve 10 puanlık ölçeklerdir.

4 Puanlık Likert Ölçeği

Orta veya tarafsız noktalar içermez. Katılımcıların bir tutum belirtmesini sağlamak için kullanılır.

Örnek:
Bu şirkette çalışmaktan ne kadar memnunsunuz?

• Hiç memnun değilim
• Memnun değilim
• Memnunum
• Çok memnunum

5 Puanlık Likert Ölçeği

Orta veya tarafsız bir seçenek içerir.

Örnek:
Bu pozisyona başvuru süreciniz ne kadar kolaydı?

• Çok zor
• Biraz zor
• Ne kolay ne zor
• Biraz kolay
• Çok kolay

6 Puanlık Likert Ölçeği

4 puanlık ölçeğe benzer, ancak daha fazla seçenek sunar.

Örnek:
Bu şirkette sunulan eğitim faaliyetleri sizin için ne kadar önemli?

• Çok önemsiz
• Önemsiz
• Biraz önemsiz
• Biraz önemli
• Önemli
• Çok önemli

7 Puanlık Likert Ölçeği

Daha ayrıntılı veriler elde etmek için daha fazla yanıt seçeneği sunar.

Örnek:
Şirketinizin kariyer gelişimine yardımcı olduğu fikrine ne kadar katılıyorsunuz?

• Kesinlikle katılmıyorum
• Katılmıyorum
• Biraz katılmıyorum
• Ne katılıyorum ne katılmıyorum
• Biraz katılıyorum
• Katılıyorum
• Kesinlikle katılıyorum

10 Puanlık Likert Ölçeği

Daha hassas veriler elde etmek için 10 seçenek sunar.

Örnek:
Yöneticinizle düzenli olarak kariyer gelişiminizi konuşmanın sizin için ne kadar önemli olduğunu belirtin.

• 1 = Çok önemsiz
• 2
• 3
• 4
• 5 = Ne önemli ne önemsiz
• 6
• 7
• 8
• 9
• 10 = Son derece önemli

Çalışan anketlerinde hangi ölçek kullanılmalı?

Çalışan memnuniyeti ve bağlılığı anketlerinde en yaygın ve önerilen tercih, "Kesinlikle katılmıyorum"dan "Kesinlikle katılıyorum"a uzanan 5'li katılım ölçeğidir. Bunun dört nedeni var:

• Kolay anlaşılır: Beş seçenek, eğitim düzeyi ve görevi ne olursa olsun tüm çalışanlar için kolayca ayırt edilebilir. Saha ve mavi yaka çalışanlarının da katıldığı anketlerde bu özellikle önemlidir.
• Nötr seçenek sunar: Ortadaki "Kararsızım" seçeneği, gerçekten fikri olmayan çalışanı taraf seçmeye zorlamaz; zorlanan cevaplar veriyi bozar.
• Karşılaştırılabilirdir: Kıyaslama (benchmark) verilerinin büyük kısmı 5'li ölçekle toplanır; farklı bir ölçek kullanmak sonuçlarınızı başka kurumlarla karşılaştırmayı zorlaştırır.
• Mobilde rahat kullanılır: Beş seçenek telefon ekranına sığar; 7 ya da 10 seçenek küçük ekranlarda hata yapmayı kolaylaştırır.

Diğer ölçekler belirli durumlarda tercih edilebilir:

Hangi ölçeği seçerseniz seçin şu kurallara uyun:

1. Tüm ankette aynı ölçeği kullanın. Önermeler arasında ölçek değiştirmek çalışanın kafasını karıştırır ve kategorileri karşılaştırmayı zorlaştırır. eNPS sorusu bu kuralın tek yaygın istisnasıdır.
2. Her seçeneği etiketleyin. Yalnızca uçları etiketlenmiş ölçeklerde ("1 = Kesinlikle katılmıyorum ... 5 = Kesinlikle katılıyorum") ara değerler farklı yorumlanabilir.
3. Yönü sabit tutun. Seçenekler her önermede aynı sırayla (örneğin olumsuzdan olumluya) dizilmelidir.
4. "Fikrim yok" seçeneğini ayrı tutun. "Kararsızım" ile "Bu konuda bilgim yok" farklı şeylerdir. İkincisini ölçeğin dışında ayrı bir seçenek olarak sunun ve hesaplamaya dahil etmeyin.
5. Önermeleri ifade biçiminde yazın. "Yöneticiniz geri bildirim veriyor mu?" evet/hayır cevabı çağrıştırır; "Yöneticim bana düzenli geri bildirim verir" ifadesi katılım derecesini ölçmeye uygundur.
6. Ölçeği yıllar içinde değiştirmeyin. Ölçek değişirse önceki yıllarla karşılaştırma geçerliliğini kaybeder.

Bu ölçekle cevaplanacak örnek önermeleri çalışan bağlılığı anketi soruları ve çalışan memnuniyeti anketi soruları yazılarımızda, eNPS'in 0–10 ölçeğini de eNPS nedir yazımızda bulabilirsiniz.

Likert Ölçeklerinin Avantajları ve Dezavantajları

Avantajlar:

1. Daha hassas veri sağlar: Likert ölçekleri, ikili sorulara göre daha ayrıntılı görüşler yakalayabilir.
2. Tek bir konuya odaklanır: Benzer soruları gruplayarak daha doğru sonuçlar alabilirsiniz.
3. Yanıtlayıcılar için kolaydır: Açık uçlu veya karmaşık sorulara göre daha kullanıcı dostudur.

Dezavantajlar:

1. “Neden” sorusunu yanıtlamaz: Likert ölçekleri, katılımcıların bir şeyi neden beğendiğini veya beğenmediğini açıklamaz.
2. Yanıtlardaki öznellik: Katılımcılar aynı ifadeleri farklı algılayabilir.
3. Tarafsız cevaplar veri eğriliği yaratabilir: Katılımcılar bazen tarafsız seçenekleri kullanarak görüş bildirmekten kaçınabilir.

Anketlerinizi tasarlarken Likert ölçeklerini diğer soru türleriyle birleştirerek bu dezavantajları minimize edebilirsiniz.

Kaynakça: https://tr.wikipedia.org/wiki/Likert_%C3%B6l%C3%A7e%C4%9Fi

Sık sorulan sorular