Anket sorularında yapılan hatalar, sonuçları analizde düzeltilemeyecek şekilde bozar. En sık görülen hatalar; aynı soruda iki konuyu sormak, cevabı yönlendirmek, olumsuz ifadeler kullanmak ve çalışanın bilemeyeceği bir konuda görüş istemektir. Bu yazıda çalışan anketlerinde en sık karşılaşılan 10 hatayı, her biri için yanlış ve doğru örneklerle anlatıyoruz.
- Anket sorularındaki en yaygın hatalar, aynı soruda iki konuyu sormak, cevabı yönlendirmek ve çalışanın bilemeyeceği bir konuda görüş istemektir.
- Kötü yazılmış bir soru, yanlış bir sonuç üretir; bu hata analizde düzeltilemez. Soruların kalitesi, anketin kalitesini belirler.
- Anketi yayınlamadan önce farklı birim ve seviyelerden 8–10 kişiyle denemek, hatalı soruları yakalamanın en etkili yoludur.
1. Aynı soruda iki konuyu sormak
En yaygın hatadır. Çalışan iki konudan birine katılıp diğerine katılmıyorsa doğru cevabı veremez.
- Yanlış: Yöneticim beni dinler ve destekler.
- Doğru: Yöneticim fikirlerimi dinler. / Yöneticim işimde ihtiyaç duyduğumda beni destekler.
Soruda "ve", "ile", "ya da" geçiyorsa iki ayrı konu sorulup sorulmadığını kontrol edin.
2. Cevabı yönlendirmek
Sorunun ifadesi çalışanı belirli bir cevaba yöneltiyorsa sonuç, gerçek görüşü değil sorunun yazılış biçimini yansıtır.
- Yanlış: Şirketimizin sunduğu kapsamlı eğitim olanaklarından ne kadar memnunsunuz?
- Doğru: İşimde gelişmem için yeterli eğitim olanağı sunuluyor.
"Kapsamlı", "harika", "yenilikçi" gibi sıfatlar soruyu olumlu yöne çeker.
3. Olumsuz ifadeler kullanmak
Olumsuz önermelerde "katılmıyorum" demek çift olumsuzluk yaratır ve çalışanlar soruyu kolayca yanlış okur.
- Yanlış: Yöneticim bana yeterince geri bildirim vermez.
- Doğru: Yöneticim bana düzenli olarak geri bildirim verir.
4. Belirsiz ifadeler kullanmak
"Sık sık", "yeterince", "genellikle" gibi kelimeler herkes için farklı anlam taşır.
- Yanlış: Sık sık takdir edilirim.
- Doğru: Son bir ay içinde iyi yaptığım bir iş için takdir edildim.
Zaman aralığı ya da somut bir durum belirtmek, cevapları karşılaştırılabilir kılar.
5. Çalışanın bilemeyeceği bir konuyu sormak
Çalışan yalnızca kendi deneyimini değerlendirebilir. Kurumun tamamı ya da başkalarının düşünceleri hakkında sorulan sorular tahmine dayalı cevaplar üretir.
- Yanlış: Şirketimizdeki çalışanlar ücretlerinden memnundur.
- Doğru: Yaptığım işe göre adil bir ücret aldığımı düşünüyorum.
6. Kurumsal jargon ve karmaşık dil
Sahada çalışan biri için "paydaş değeri", "stratejik hizalanma" ya da "çevik dönüşüm" anlamsız olabilir. Anlamadığı soruya çalışan ya orta seçeneği işaretler ya da rastgele cevap verir.
- Yanlış: Kurumun stratejik hedefleriyle hizalandığımı hissediyorum.
- Doğru: Yaptığım işin şirketin hedeflerine nasıl katkı sağladığını biliyorum.
Mavi yaka çalışanların da katıldığı anketlerde dilin sadeliğine ayrıca dikkat etmek gerekir. Ayrıntılar için mavi yaka çalışanlara anket nasıl yapılır yazımıza göz atabilirsiniz.
7. Dengesiz cevap ölçekleri
Olumlu seçeneklerin olumsuz seçeneklerden fazla olduğu ölçekler sonucu yapay olarak yükseltir.
- Yanlış: Kötü / Orta / İyi / Çok iyi / Mükemmel
- Doğru: Kesinlikle katılmıyorum / Katılmıyorum / Kararsızım / Katılıyorum / Kesinlikle katılıyorum
Ölçeğin iki ucu eşit ağırlıkta olmalı ve anket boyunca aynı ölçek kullanılmalıdır. Ölçek seçimini Likert ölçeği nedir yazımızda anlattık.
8. Anonimliği zedeleyen demografik sorular
Birim, unvan, yaş, cinsiyet ve kıdem birlikte sorulduğunda küçük gruplarda çalışan kolayca tanınabilir hale gelir. Bu da hem katılımı hem de cevapların dürüstlüğünü düşürür.
Doğru yaklaşım: Yalnızca raporlamada gerçekten kullanacağınız kırılımları sorun, geniş aralıklar kullanın ve 10 kişinin altındaki gruplar için sonuç raporlamayın. Ayrıntılar için çalışan anketlerinde anonimlik yazımıza göz atabilirsiniz.
9. Aksiyona dönüşemeyecek sorular sormak
Kurumun hiçbir şekilde değiştirmeyeceği bir konuda görüş istemek, çalışanda beklenti yaratır ve sonuçsuz kaldığında güveni zedeler. Her sorunun arkasında "bu sonuca göre ne yapabiliriz?" sorusunun bir cevabı olmalıdır. Soruları hedeflere bağlamayı çalışan anketi öncesi hedef belirleme yazımızda anlattık.
10. Her yıl soruları değiştirmek
Önermelerin ifadesini her yıl değiştirmek, sonuçların önceki dönemle karşılaştırılmasını imkânsız hale getirir. Küçük bir kelime farkı bile skoru etkileyebilir.
Doğru yaklaşım: Bağlılık endeksi ve temel kategorilerdeki önermeleri sabit tutun; yalnızca odak konulara ait soruları güncelleyin.
Hatalı soruları yayından önce yakalayın
- Her soruyu tek başına okuyun ve iki farklı şekilde anlaşılıp anlaşılamayacağını sorun.
- Anketi farklı birim ve seviyelerden 8–10 kişiyle deneyin.
- Katılımcılara hangi soruyu anlamakta zorlandıklarını ve hangisine cevap veremediklerini sorun.
- İlk uygulamadan sonra çok fazla "kararsızım" ya da boş cevap alan soruları gözden geçirin.
Hazır soru örnekleri için çalışan bağlılığı anketi soruları yazımızı, açık uçlu soruları doğru kurmak için açık uçlu çalışan anketi soruları yazımızı okuyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Çift konulu soru nedir?
Tek bir soruda iki farklı konunun sorulmasıdır. "Yöneticim beni dinler ve destekler" önermesine "katılmıyorum" diyen bir çalışanın dinlenmediğini mi, desteklenmediğini mi düşündüğü anlaşılamaz.
Olumsuz ifadeli sorular kullanılmalı mı?
Genellikle hayır. "Yöneticim bana geri bildirim vermez" gibi önermelerde "katılmıyorum" demek çift olumsuzluk yaratır ve çalışanlar soruyu yanlış okuyabilir. Önermeleri olumlu ve net yazmak daha güvenilir sonuç verir.
Ölçekte orta seçenek olmalı mı?
Çalışan anketlerinde genellikle evet. Gerçekten kararsız olan çalışanı olumlu ya da olumsuz bir tarafa zorlamak verinin doğruluğunu düşürür. 5'li Likert ölçeği bu yüzden en yaygın tercihtir.
Hatalı soruları nasıl tespit edebiliriz?
Anketi yayınlamadan önce küçük bir grupla deneyin ve hangi soruyu anlamakta zorlandıklarını, hangisine cevap veremediklerini sorun. İlk uygulamadan sonra da çok fazla "fikrim yok" cevabı alan soruları gözden geçirin.
